یونیت فن تارا و ریرا چطور کار میکند؟ راهنمای جامع فنی
سیستم خنککاری در خودروهای مدرن ایرانخودرو، بهویژه تارا و ریرا، دستخوش تغییرات ساختاری مهمی شده است. سیستم خنککاری موتور در خودروهای تارا و ریرا برای مدیریت دمای مایع خنککننده از یک موتور فن پیشرفته استفاده میکند. برای ایجاد اختلاف دور (دور کند و دور تند)، در داخل یونیت فن تارا و ریرا مقاومتی تعبیه شده است که باعث میشود در حالت دور کند، ولتاژ ورودی موتور فن کاهش یابد.
برخلاف خودروهایی مانند ۲۰۶، پراید، کوییک و رانا که قطعه مقاومت فن را به صورت جداگانه در مدار دارند، در این خودروها همه چیز در یونیت فن تجمیع شده است. در این مقاله به بررسی دقیق عملکرد، نقشه پایه، عیبیابی و تفاوتهای این سیستم با نسلهای گذشته میپردازیم تا به عنوان یک متخصص، تسلط کاملی بر این تکنولوژی داشته باشید.
گذشته یونیت فن در خودروهای ایرانی
اولین خودروهایی که در بازار ایران از یونیت فن استفاده میکردند، محصولات پژو بودند؛ مانند پژو ۴۰۵ کاربراتوری با موتور ۲۰۰۰ سیسی. در محصولات سایپا نیز خودروی سیتروئن زانتیا با وجود سیستم سوخترسانی انژکتوری، از یونیت فن بهره میبرد. از آنجایی که پژو و سیتروئن زیرمجموعه هلدینگ PSA هستند، بسیاری از قطعات و پیشرانهها میان آنها مشترک است. به همین دلیل، یونیت فن تارا و زانتیا از نظر ساختار شباهتهای زیادی دارند و تفاوت اصلی آنها عمدتاً در دمای کارکرد تعریف شده است.
کاربرد یونیت فن در خودروهای قدیمی
در خودروهای قدیمی کاربراتوری دیفرانسیل جلو، به دلیل محدودیت فضای کاپوت، استفاده از فنهای مکانیکی منطقی نبود و فنهای الکتریکی جایگزین شدند. اما برای جلوگیری از آسیب به موتور، این فنها باید مدیریت میشدند. بدین منظور، یک برد الکترونیکی به نام یونیت فن طراحی شد تا با پایش دمای مایع خنککننده توسط سنسور، فنهای الکتریکی را فعال کند.
این سیستم در پژو ۲۰۰۰ و RD استفاده میشد. با ورود سیستمهای انژکتوری و مدیریت فن توسط ECU، کمکم یونیتهای فن قدیمی حذف شدند، اما اکنون در خودروهای جدیدی مثل یونیت فن تارا و ریرا، دوباره شاهد استفاده از یک یونیت هوشمند و یکپارچه هستیم.
قطعات داخلی یونیت فن ریرا و تارا
در نقشه های ایرانخودرو، این قطعه دقیقاً با نام یونیت فن تارا مشخص میشود، اما با یونیت فن محصولات قدیمی پژو که برد الکترونیکی مفصلی داشتند، متفاوت است. یونیت فن تارا و ریرا در واقع رلههای دور کند، دور تند و مقاومت فن را در خود جای دادهاند. این در حالی است که در خودروهایی مثل ۲۰۶ و رانا، هر یک از این قطعات بهصورت مجزا در مدار فن قرار داشتند. همچنین یک مقاومت اضافه برای فیدبک فن در داخل این یونیت وجود دارد.
ساختار فنی و پایه های یونیت فن تارا و ریرا
این قطعه که در نقشههای فنی ایرانخودرو با شماره ۱۵۲۲ شناخته میشود، دارای دو سوکت مجزا است:
- سوکت دو پایه آبی: مخصوص انتقال جریان بالا به موتور فن.
- سوکت چهار پایه مشکی: مخصوص سیگنالهای کنترلی و فیدبک.
بررسی جزئیات پایه های سوکت مشکی (کنترل)
- پایه ۱: ارسال سیگنال منفی از ECU برای فعالسازی فن دور تند.
- پایه ۲: ارسال سیگنال منفی از ECU برای فعالسازی فن دور کند.
- پایه ۳: برق مثبت تحریک رلههای داخلی (معمولاً تأمین شده توسط رله اصلی).
- پایه ۴ (فیدبک): ارسال ولتاژ کاری موتور به ایسیو. این پایه نقش حیاتی در تشخیص سلامت سیستم دارد و وجود یک مقاومت داخلی در آن برای کاهش جریان، بسیار حائز اهمیت است.
پیشنهاد مطالعه مقاله: آشنایی با مفهوم فیدبک فن خودرو
بررسی جزئیات پایه های سوکت آبی (قدرت)
- پایه ۱: خروجی رلههای دور کند و تند که برق مثبت را به موتور فن منتقل میکند.
- پایه ۲: برق مثبت ورودی برای پلاتینهای رلههای قدرت (توصیه میشود حتماً فیوز مربوطه چک شود).
تحلیل خرابیهای یونیت فن تارا و ریرا
با توجه به عرضه زودتر تارا، خرابیهای متعددی در تعمیرگاهها برای یونیت فن تارا گزارش شده است. با توجه به قیمت بالای این قطعه، برخی تعمیرکاران در صورت سوختن رلههای داخلی، آن را با رله دوبل جایگزین میکنند. در مورد ریرا، به دلیل اینکه تا خرداد ۱۴۰۵ (زمان نگارش این مقاله) تعداد محدودی از آن در بازار دیده میشود، هنوز آمار خرابی یونیت فن تارا در آن مشاهده نشده است. از مالکان خودرو تارا تقاضا داریم در صورت تجربه خرابی، کیلومتر خودرو و وضعیت یونیت فن تارا را در نظرات اعلام کنند.
پیشنهاد متخصص: اگر شما نیز به عنوان تعمیرکار در مواجهه با خودروهای تارا با مشکل یونیت فن روبرو شدهاید، تجربه خود را در بخش نظرات با ذکر کیلومتر خودرو به اشتراک بگذارید تا بتوانیم مرجع دقیقتری برای عیبیابی این خودروها بسازیم.
علت جایگزینی یونیت فن به جای رله و مقاومت فن؟
این سوال اساسی از شرکت ایرانخودرو است. در خودروهایی مثل ۲۰۶ و رانا، خرابی مقاومت فن شایع بود، اما شاید با اصلاح سیمکشی قابل حل بود. استفاده از یونیت فن تارا شاید برای کاهش هزینه تولید طراحی شده باشد، اما تا امروز ضعف در کیفیت قطعه بیشتر از بهبود در دستهسیم حس شده است.
محل قرارگیری یونیت فن تارا کجاست؟
این قطعه در قسمت جلوی محفظه موتور، دقیقاً بر روی سینی فن قرار گرفته است و هر دو سوکت آبی و مشکی یونیت فن تارا بهراحتی قابل رویت هستند.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا خرابی یونیت فن تارا شایع است؟
بله، با توجه به گزارشهای تعمیرگاهی، خرابی رلههای داخلی یونیت فن تارا گزارش شده است.
۲. تفاوت یونیت فن تارا با یونیت فنهای قدیمی چیست؟
در مدلهای جدید، رلهها و مقاومت در یک مجموعه واحد ادغام شدهاند، برخلاف مدلهای قدیمی که هر قطعه به صورت مجزا بود.
۳. پایه فیدبک در یونیت فن تارا چه وظیفهای دارد؟
این پایه ولتاژ کاری موتور فن را به ECU گزارش میدهد تا از صحت عملکرد فن اطمینان حاصل شود.
۴. محل دقیق نصب یونیت فن تارا کجاست؟
این یونیت در سینی فن، بخش جلویی محفظه موتور قرار دارد.
۵. در صورت سوختن رلههای یونیت فن تارا چه راهکاری وجود دارد؟
علاوه بر تعویض یونیت، برخی تعمیرکاران از رله دوبل جهت بازسازی مدار استفاده میکنند.
