آشنایی با سنسور دمای هوای ورودی خودرو (IAT) + علایم خرابی و روش تست
سنسور دمای هوای ورودی خودرو یا IAT (Intake Air Temperature Sensor) یکی از سنسورهای مهم در سیستم مدیریت موتور و انژکتور خودرو است که وظیفه اندازهگیری دمای هوای ورودی به موتور را بر عهده دارد.
این سنسور اطلاعات دمای هوا را به ECU یا ایسیو موتور ارسال میکند تا واحد کنترل موتور بتواند میزان پاشش سوخت انژکتورها، زمان جرقه و نسبت سوخت و هوا را به شکل دقیق تنظیم کند.
در صورت خرابی این سنسور ممکن است علائمی مانند دود سیاه، افزایش مصرف سوخت، کاهش شتاب خودرو و خطا در دیاگ مشاهده شود.
پیشنهاد مطالعه: ایسیو چیست؟ آشنایی با کامپیوتر ماشین
سنسور دمای هوای ورودی خودرو چیست؟
سنسور دمای هوای ورودی که به انگلیسی Intake Air Temperature Sensor گفته میشود و با اختصار IAT شناخته میشود، یکی از سنسورهای مهم در سیستم انژکتور خودرو است.
نام دیگر این سنسور:
- Manifold Air Temperature Sensor
- مخفف: MAT
وظیفه اصلی این سنسور اندازهگیری دمای هوای ورودی به مانیفولد هوا و ارسال این اطلاعات به ECU خودرو است. ایسیو با استفاده از این دادهها میتواند نسبت سوخت و هوا (Air Fuel Ratio) را بهدرستی تنظیم کند تا موتور بهترین راندمان را داشته باشد.
محل قرارگیری سنسور دمای هوای ورودی خودرو
محل نصب سنسور IAT بسته به نوع خودرو متفاوت است اما معمولاً در مسیر هوای ورودی به موتور قرار میگیرد.
رایجترین محلهای نصب این سنسور:
- روی مانیفولد هوا
- روی مجموعه دریچه گاز
- در مسیر هواکش خودرو
بررسی محل قرار گیری سنسور mat در خودروهای مختلف
پژو ۴۰۵ مدلهای پایین
سنسور IAT روی مجموعه دریچه گاز نصب شده و دارای سوکت دو پایه است.
پیکان انژکتوری نسل اول
این سنسور زیر مانیفولد هوا و بعد از پولکی دریچه گاز نصب شده است.
تندر ۹۰ (ال ۹۰)
سنسور دمای هوای ورودی روی خود مانیفولد هوا قرار دارد.
جایگزینی سنسور IAT در خودروهای جدید
در بسیاری از خودروهای جدید سنسور IAT به صورت مجزا حذف شده و سنسور TMAP جایگزین آن شده است.
سنسور TMAP دو پارامتر را اندازهگیری میکند:
- دمای هوای ورودی
- فشار هوای مانیفولد
به همین دلیل به آن سنسور فشار و دمای هوای ورودی نیز گفته میشود.
پیشنهاد مطالعه مقالات مرتبط:
وظیفه سنسور دمای هوای ورودی (IAT)
وظیفه اصلی سنسور IAT اندازهگیری دمای هوای ورودی به موتور و ارسال این اطلاعات به ECU است.
این موضوع از نظر عملکرد موتور بسیار مهم است زیرا:
- هوای سرد چگالی بیشتری دارد
- در نتیجه مولکولهای اکسیژن بیشتری وارد سیلندر میشوند
در چنین شرایطی ECU:
- میزان پاشش انژکتورها را افزایش میدهد
- احتراق کاملتر انجام میشود
- توان موتور افزایش پیدا میکند
برعکس، زمانی که هوای ورودی گرم باشد:
- چگالی هوا کاهش مییابد
- اکسیژن کمتری وارد سیلندر میشود
- ECU میزان سوخت تزریق شده را کاهش میدهد.
نحوه عملکرد سنسور دمای هوای ورودی
سنسور IAT از نوع NTC (Negative Temperature Coefficient) است.
یعنی:
- با افزایش دما، مقاومت سنسور کاهش پیدا میکند
- با کاهش دما، مقاومت افزایش مییابد
این سنسور معمولاً دارای سوکت دو پایه است:
- پایه اول: منفی ثابت
- پایه دوم: سیگنال ارسال اطلاعات به ECU
اگر سوکت سنسور را جدا کرده و پایه سیگنال را با مولتی متر اندازه بگیرید، معمولاً ولتاژی در حدود ۵ ولت (۴.۹۸ ولت) مشاهده خواهید کرد. جالب است بدانید که عملکرد این سنسور از نظر ساختار بسیار شبیه سنسور دمای آب موتور (ECT) است.
پارامتر سنسور IAT در دستگاه دیاگ
در دستگاه دیاگ خودرو میتوان پارامترهای مربوط به سنسور دمای هوای ورودی را مشاهده کرد.
مهمترین پارامترها:
- ولتاژ سنسور IAT
- دمای هوای ورودی (Intake Air Temperature)
اگر مقدار ولتاژ سنسور در دیاگ ۰ ولت یا ۴.۹۸ ولت ثابت باشد، معمولاً نشاندهنده یکی از مشکلات زیر است:
- قطعی در سیمکشی سنسور
- خرابی سنسور IAT
- قطعی سوکت سنسور
در چنین شرایطی معمولاً در ECU خطایی با عنوان Intake Air Temperature Sensor Circuit Open ثبت میشود.
کد خطاهای رایج سنسور IAT یا سنسور دمای هوای موتور
در صورت خرابی سنسور دمای هوای ورودی، ECU ممکن است خطاهایی را در حافظه خود ثبت کند که در دستگاه دیاگ قابل مشاهده هستند. رایجترین کد خطاهای سنسور IAT عبارتند از:
- P0110 = مشکل در مدار سنسور دمای هوای ورودی
- P0112 = ولتاژ پایین سنسور دمای هوای ورودی
- P0113 = ولتاژ بالا سنسور دمای هوای ورودی
مشاهده این خطاها معمولاً نشاندهنده یکی از مشکلات زیر است:
- خرابی سنسور
- قطعی سیمکشی
- اتصال کوتاه در مدار
- سولفاته شدن سوکت سنسور
علایم خرابی سنسور دمای هوای ورودی
به طور کلی سنسور IAT از سنسورهای کمخرابی در خودرو محسوب میشود، اما در صورت بروز مشکل ممکن است علائم زیر دیده شود:
- افزایش مصرف سوخت
- دود سیاه از اگزوز
- کاهش شتاب خودرو
- ریپ زدن موتور
- ثبت خطای سنسور IAT در دیاگ
یکی از رایجترین مشکلات این سنسور:
- قطع شدن سیمکشی
- سولفاته شدن سوکت سنسور
- آلودگی به دلیل ریزش روغن روی سوکت
روش های تست سنسور دمای هوای ورودی
یکی از سادهترین روشهای تست سنسور IAT مقایسه دمای آن با سنسور دمای آب موتور است.
شرایط تست:
- خودرو چند ساعت خاموش بوده باشد
- موتور کاملاً سرد باشد
در این حالت:
- دمای سنسور IAT و سنسور دمای آب باید تقریباً یکسان باشد.
- اگر اختلاف دمای زیادی مشاهده شود، احتمال خرابی سنسور دمای هوای ورودی وجود دارد.
- همچنین میتوان با مولتی متر و دستگاه دیاگ نیز عملکرد این سنسور را بررسی کرد.
روش تست سنسور IAT با مولتی متر
برای تست سنسور دمای هوای ورودی میتوان از مولتی متر استفاده کرد.
مراحل تست:
- سوکت سنسور را جدا کنید.
- مولتی متر را روی حالت اندازهگیری مقاومت (Ohm) قرار دهید.
- دو سر مولتی متر را به پایههای سنسور متصل کنید.
- با تغییر دما (مثلاً نزدیک کردن سنسور به هوای گرم یا سرد) مقدار مقاومت باید تغییر کند.
اگر مقاومت سنسور ثابت بماند یا مقدار غیر طبیعی داشته باشد، سنسور معیوب است.
یادگیری تخصصی برق خودرو
اگر علاقهمند هستید سیستم سنسورها، عملگرها، ایسیو، دیاگ و برق خودرو را به صورت تخصصی یاد بگیرید، در دورههای آموزشی آکادمی SKP میتوانید به صورت کاملاً عملی این مهارتها را یاد بگیرید.
ویژگیهای دورهها:
- آموزش کامل برق و انژکتور و مالتی پلکس خودرو
- آموزش عیبیابی با دیاگ و تجهیزات مختلف
- کلاسهای حضوری و آنلاین
- مناسب ورود به بازار کار تعمیرات خودرو
- ارایه مدرک معتبر پایان دوره
- پشتیبانی VIP پس از دوره
مشاهده سر فصل دورهها و دریافت مشاوره و ثبتنام ☎️ ۰۲۱۶۳۰۰۲۰۰۰ (در ساعات کاری).
سوالات متداول درباره سنسور IAT
سنسور IAT چه وظیفهای دارد؟
این سنسور دمای هوای ورودی به موتور را اندازهگیری کرده و اطلاعات آن را برای تنظیم میزان پاشش سوخت به ECU ارسال میکند.
خرابی سنسور دمای هوای ورودی چه علائمی دارد؟
مهمترین علائم شامل دود سیاه، افزایش مصرف سوخت، کاهش توان موتور و ثبت خطا در دیاگ است.
آیا خرابی سنسور IAT باعث دود سیاه میشود؟
بله. در صورت ارسال اطلاعات اشتباه به ECU ممکن است سوخت بیش از حد تزریق شود که باعث دود سیاه خواهد شد.
آیا رانندگی با سنسور IAT خراب خطرناک است؟
در صورت خرابی سنسور دمای هوای ورودی معمولاً خودرو همچنان قادر به حرکت است، اما عملکرد موتور بهینه نخواهد بود.
ادامه رانندگی با سنسور معیوب میتواند باعث موارد زیر شود:
- افزایش مصرف سوخت
- آلودگی بیشتر موتور
- آسیب به کاتالیزور
- کاهش عمر موتور
بنابراین توصیه میشود در صورت مشاهده علائم خرابی، سنسور IAT در اسرع وقت بررسی یا تعویض شود.
