ایرادات و دلایل خرابی کاتالیزور خودرو

کاتالیزور خودرو

خرابی کاتالیزور خودرو می تواند باعث آسیب رساندن به محیط زیست و خودرو شما شود. اما کاتالیست یا کاتالیزور چیست؟

کاتالیزورها در خودروها نقش مهمی ایفا می‌کنند. این قطعه مسئولیت تبدیل گازهای مضری مانند اکسیدهای نیتروژن و کربن‌مونوکسید به ترکیبات غیرمضری مثل دی‌اکسید کربن و آب را داراست.

در واقع، کاتالیزور به عنوان یک فیلتر برای گازهای خروجی موتور عمل می‌کند، که باعث کاهش آلودگی هوا می‌شود. این عملکرد با استفاده از فرایند‌های شیمیایی و فیزیکی در داخل خودرو انجام می‌شود. در نتیجه، کاتالیزورها می‌توانند به بهبود کیفیت هوا کمک کنند و محیط زیست را حفظ کنند.

کاتالیزور در مسیر دودهای خروجی اگزوز خودرو نصب می‌شود و وظیفه دارد تا برخی از گازهای مضر را تبدیل به گازهای بی ضرر و یا به گازهایی تبدیل کند که زیان کمتری برای محیط زیست دارد.

کاتالیزورها از برخی از فلزات با ارزش مثل پلاتینیوم، پالادیوم و رودیوم تشکیل شده اند و ساختار لونه زنبوری دارند که گازها بیشتر با این مواد برخورد داشته باشند تا واکنش شیمیایی لازم برای فیلتر کردن گازهای مضر انجام شود.

کاتالیزور خودروها بنا بر مدل خودرو قیمت های مختلفی دارند و تقریبا می‌توان گفت که کاتالیزور قطعه گران قیمتی محسوب می‌شود. از کمترین قیمت در زمستان سال ۱۴۰۲ از تقریبا ۲ میلیون تومان برای خودرو های پراید و تقریبا ۵ میلیون تومان برای موتور های EF7 شروع می‌شود و در خودرو های مدل بالاتر قیمت کاتالیزور آن بالا تر هم می‌رود.

دلایل خرابی کاتالیزور چیست؟

۱- استفاده از بنزین بی کیفیت و مکمل های سوخت غیر استاندارد

دود های حاصل از احتراق بنزین های بی کیفیت موجب ایجاد رسوبات بر روی شمع و مسیر دودهای حاصل از احتراق می‌شود که در این میان قطعه کاتالیزور که به شکل سوراخ‌ های لانه زنبوری دارد دچار گرفتگی می‌شود و زودتر نیاز به تعویض پیدا می‌کند.

استفاده از مکمل های سوخت غیر استاندارد از جمله مکمل های افزایش اکتان سوخت، شستشو سیستم انژکتور، شستشو کربن گرفتکی موتور و… دقیقا همین مشکل را می‌تواند در صورت استفاده بلند مدت ایجاد کند. دلیل اصلی خرابی های کاتالیزور ها در خودرو های ایرانی استفاده از همین بنزین های بی کیفیت می‌باشد.

۲- احتراق ناقص

احتراق ناقص در موتور، احتراق داخلی آلایندگی بیشتری نسبت به یک احتراق کامل دارد و گاز های بنزین بسیار مضر برای محیط زیست هستند.

برخی از این گازها در قسمت باک خودرو به وجود می‌آیند که سیستم کنیستر خودرو آنها را مدیریت می‌کند و به موتور هدایت می‌کند تا بسوزند و به همین ترتیب هر اتفاقی که باعث شود احتراق در خودرو به طور کامل صورت نگیرد مانند خرابی شمع ها، وایر، کویل و غیره.

در خودرو هایی که از موتور های تراکم بالا استفاده می‌کنند بنزین با اکتان پایین باعث ایجاد احتراق ناقص می‌شود.

۳- تصادف و ضربه خوردن کاتالیزور

در زمان تصادفات و یا عبور از مسیرهای خاکی و سنگلاخی در صورت برخورد جسم خارجی به کاتالیزور ضربه وارد کند باعث می‌شود محتویات داخل کاتالیزور خورد شود بشکند و دیگر کارایی لازم را ندارد و حتی می‌تواند مانع از خروج دوده ها شود.

علایم و نشانه های خرابی کاتالیزور

به صورت کلی از نشانه های خرابی کاتالیزور می توانیم به کاهش توان موتور، افزایش مصرف سوخت، بوی نامطبوع، افزایش انتشار گازهای مضر و روشن شدن چراغ چک اشاره کرد.

همچنین، توجه به هر تغییر ناگهانی در عملکرد خودرو و از دست دادن کارایی موتور می‌تواند نشانه‌های دیگری از خرابی کاتالیزور باشد که نیاز به بررسی و تعمیر دارد.

۱- افت شتاب خودرو در اثر خرابی کاتالیزور

مسیر دود های خروجی موتو تاثیر بسزایی در راندمان موتور دارد هرچقد دود های حاصل از احتراق راحت تر از موتور خارج شود باعث شود موتور با هوای تازه ی بیشتری پر شود در نهایت اکسیژن بیشتری در محفظه ی احتراق جا می‌گیرد و این باعث می‌شود نیروی بیشتری حاصل شود و قدرت موتور بیشتر شود.

خرابی کاتالیزور باعث می شود دودهای حاصل از احتراق در محفظه احتراق باقی بمانند و اکسیژن جهت احتراق ایده آل به موتور نرسد و موتور با تمام توان خود، کار نکند و افت شتاب محسوسی پیدا کند.

سرخ شدن مانیفولد دود

سرخ شدن مانیفولد می‌تواند دلایلی بسیاری داشته باشد از تایم نبودن موتور خرابی سنسور اکسیژن تا تنظیم نبودن لقی های سوپاپ های موتور.

اما همچنین خرابی کاتالیزور باعث می‌شود دود های خروجی خیلی کند خارج شوند و حجم دود بیشتری بین موتور و کاتالیزور جمع می‌شود و چون این دوده ها از اتاق احتراق خارج می‌شوند حرارت بالایی دارند باعث می‌شود مانیفولد هوا به قدری داغ شود که سرخ رنگ گداخته شود.

بالا رفتن دمای آب موتور

خودرویی که کاتالیزور آن گرفته باشد توان موتور آن کاسته می‌شود حال اگر خودرو بار داشته باشد و یا در مسیر های شیب دار تردد داشته باشد راننده برای عبور از جاده مجبور فشار دادن بیشتر پدال گاز می‌شود.

پس عملا فشار بیشتری به موتور وارد می‌شود حتی اگر سیستم خنک کاری موتور در سلامت کامل به سر ببرد با وجود کیپ شدن مسیر دود های خروجی توسط کاتالیزور دمای اتاق احتراق بالا می‌رود.

جدا ازینکه ضرر های بسیاری برای موتور دارد سیستم خنک کاری موتور نمی‌تواند به صورت کامل از پس گرمای حاصل شده برآید و طبیعی است در حالت رانندگی پر فشار دمای آب بالاتر از حالت عادی و بدون بار خودرو قرار گیرد.

تغییر صدای اگزوز خودرو

در صورتی که در اثر کارکرد بالا کاتالیزور خودرو کیپ شود و سوراخ های لانه زنبوری گرفته شود باعث می‌شود تا به صورت کامل دودهای حاصل از احتراق به جو تخلیه نشود.

این اتفاق قطعا باعث می‌شود تا خودرو کارکرد ایده‌آل نداشته باشد و چون دوده ها تخلیه نمی‌شود صدای موتور یا اگزوز مقداری بم می‌شود و همچنین حجم هوای خروجی از اگزوز کمتر از حالت عادی می‌شود.

توجه داشته باشید همیشه بم شدن صدای اگزوز نشان از گرفتگی کاتالیزور ندارد خرابی و ریختن توری منبع اگزوز باعث تغییر صدای موتور می‌شود و اگر واشرهای آبندی های اگزوز چه از قسمت گلویی اگزوز و اتصالات منبع یا کاتالیزور و یا حتی واشر مانیفولد صدای مشابهی دارند.

برای اطلاعات بیشتر و اطلاع از نحوه تست کاتالیزور و نحوه کارکرد آن حتما مقاله روش های تست کاتالیزور خودرو را مطالع کنید.

سوالات متداول

راه های کلی تشخیص خرابی کاتالیزور

برای تشخیص خرابی کاتالیزور خودرو، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

بررسی علائم: توجه به علائمی مانند کاهش توان موتور، افزایش مصرف سوخت، بوی نامطبوع از سیستم تخلیه یا روشن شدن چراغ اخطار مربوط به سیستم تخلیه گازها می‌تواند نشانه‌های خرابی کاتالیزور باشد.

تست دیاگ: استفاده از دستگاه‌های عیب یاب مخصوص می‌تواند کمک کند تا عملکرد کاتالیزور، سیستم احتراق و سایر قطعات مرتبط را بررسی کنید. شما می توانید با دستگاه دیاگ ثمین این تست را انجام دهید.

بررسی فیزیکی: بررسی ظاهری کاتالیزور برای یافتن هرگونه آسیب می‌تواند مفید باشد. در صورت وجود خرابی مکانیکی یا رسوبات زیاد درون کاتالیزور، ممکن است نیاز به تعمیر یا تعویض داشته باشید.

تست انتشار گازها: انجام تست انتشار گازها می‌تواند به شما کمک کند تا میزان گازهای مضری مانند دی‌اکسید کربن و هیدروکربن‌ها را اندازه‌گیری کرده و خرابی کاتالیزور را تشخیص دهید. با دستگاه تست ۴ گاز و ۵ گاز می توان این تست را به صورت دقیق انجام داد.

مراجعه به تعمیرگاه: در صورتی که شما نمی‌توانید خود تشخیص دهید یا نیاز به تعمیرات پیشرفته دارید، مراجعه به یک تعمیرگاه متخصص خودرو می‌تواند به شما کمک کند تا مشکلات را تشخیص دهید و راه حل مناسب را برای آنها پیدا کنید.

برای مشاهده ویدیوهای آموزشی مرتبط با خرابی کاتالیزور خودرو می توانید از صفحه اینستاگرام و یوتیوب SKP بازدید فرمایید.